Instructeurs-burn-out: Wanneer de oceaan gewoon een kantoor wordt
Denk je dat duikinstructeur worden een droomleven is? Sus. Wacht maar tot je 20 dagen achter elkaar Discover Scuba Diving geeft. Hier lees je hoe je overleeft wanneer de magie verdwijnt.

Hay naku. Ik zie je wel. Je zit achterop de boot en staart naar de horizon alsof je je portemonnee bent verloren. De gasten zijn blij. Ze roepen hard. Ze hebben een groene zeeschildpad gezien. Nou en. Jij hebt al duizend schildpadden gezien. En jij? Jij wilt alleen maar een sigaret, een San Miguel en een dutje.
Vroeger hield je hiervan. Ik weet nog dat je hier in Batangas aankwam. Een verse Open Water duiker. Ogen zo groot als schoteltjes. Je raakte de tank aan alsof het goud was. Je zei: "Tatay Santiago, ik wil onder water wonen. Ik wil net als jij zijn."
Kijk nu eens naar jezelf. Je hebt die mooie Instructor-patch. Je hebt die glimmende duikcomputer die meer kost dan mijn motor (wat trouwens weggegooid geld is, dat heb ik je nog gezegd). Maar je ogen? Die zijn dood. Als een Lapu-Lapu (zeebaars) op de vismarkt die wacht om gestoomd te worden.
Dit is wat we burn-out noemen. In het Tagalog zeggen we misschien gewoon pagod na. Moe. Diep moe. De droom werd een baan. De baan werd een sleur. Nu is de oceaan gewoon je kantoor. En zoals in elk kantoor is de airconditioning soms stuk, is de reistijd nat en is de baas stom.
Het overkomt de beste van ons. Maar als je het niet oplost, word je gevaarlijk. Een verveelde duiker is een onvoorzichtige duiker. Dus, ga zitten. Luister naar Tatay.
![]()
De "Droombaan" Is Een Leugen
Laten we eerlijk zijn. De brochures liegen. PADI, SSI, NAUI... allemaal. Ze laten je zien hoe je cocktails drinkt op het strand met meisjes in bikini of knappe jongens. Ze laten kristalhelder water en makkelijke duiken zien. Ze verkopen je een levensstijl.
Ze laten niet zien hoe je met twintig aluminium tanks sjouwt in de tropische vochtigheid tot je rug schreeuwt. Ze laten niet zien hoe je kots van de automaat spoelt omdat de gast te veel lechon heeft gegeten voor de boottocht. Ze laten de paniek niet zien in de ogen van een cursist op 12 meter die vergeet hoe hij moet ademen en naar de oppervlakte probeert te schieten.
Als je duikt voor je plezier, kijk je naar de vissen. Je zoekt naar de schoonheid. Als je duikt voor je werk, kijk je naar de meter. Je kijkt naar de vinnen die het kwetsbare koraal trappen. Je bent een politieagent onder water. "Niet aanraken." "Trimcontrole (buoyancy check)." "Waar is je buddy?"
Je stopt met het zien van de oceaan. Je ziet alleen nog het risico. Je ziet alleen nog de aansprakelijkheid.
Ik duik hier al sinds voordat jij geboren was. 40 jaar in deze wateren. Word ik moe? Susmaryosep. Natuurlijk. Ik ben een mens, geen zeeslang. Er zijn dagen dat ik de geur van neopreen haat. Er zijn dagen dat ik mijn tank het oerwoud in wil smijten. Maar ik ben er nog steeds. Waarom? Omdat ik weet hoe ik mijn hoofd moet repareren.
De fysieke tol: Stikstof en routine
Het zit niet alleen in je hoofd. Het zit in je bloed.
Je duikt drie, vier keer per dag. Elke dag. Zelfs binnen de tabellen, zelfs terwijl je dure computer naar je piept, bouwt de stikstof zich op. Het maakt je traag. Het maakt je mistig. We noemen het de "Instructeurs-zombie"-modus.
En de routine? Die doodt de ziel.
- Briefing.
- Set opbouwen.
- "Oké, grote stap."
- Afdalen.
- Masker klaren (mask clear).
- Automaat terugvinden (regulator recovery).
- Rondje zwemmen.
- Veiligheidsstop (safety stop).
- Omhoog.
- Herhalen.
Het is als werken in een fabriek. Maar deze fabriek is onder water. Als je 500 keer hetzelfde doet, ga je op de automatische piloot. En de automatische piloot is waar ongelukken gebeuren. Je vergeet de kraan van de tank te checken. Je vergeet de stroming te checken. Dat is wanneer de oceaan je een klap geeft. Hard.
Tekenen dat je opgebrand bent (Behalve dat je chagrijnig bent)
Denk je dat je gewoon moe bent? Nee. Controleer jezelf. Als je deze tekenen hebt, zit je in de gevarenzone.
- Je hoopt dat gasten afzeggen: De telefoon gaat. Het is de shopmanager. Je bidt dat het slecht weer is. Je bidt dat de gasten buikpijn hebben. Als ze toch komen opdagen, ben je teleurgesteld. Dit is slecht. Je moet nooit pech wensen voor het bedrijf dat je eten geeft.
- Je doet het minimale (Het "Luie Hond"-syndroom): Je checkt de spullen snel. Te snel. Je slaat de gedetailleerde briefing over het onderwaterleven over. "Volg mij maar," zeg je. Je wijst de garnalen niet aan. Je zwemt gewoon de tijd vol. 45 minuten? Oké, duim omhoog. We gaan.
- Je haat het water: Je bent zo snel mogelijk weer droog. Je gaat nooit voor een "funduik." Als vrienden je vragen om te duiken op je vrije dag, kijk je ze aan alsof ze gek zijn.
- Je wordt boos: Als een cursist problemen heeft met zijn trim, voel je geen medelijden. Je voelt woede. Je wilt ze een klap geven. (Geef ze geen klap. Heel slecht voor de zaken. En illegaal). Maar de woede is echt. Je ziet hun geworstel als een persoonlijke belediging van je geduld.
Hoe je het vuur weer terugvindt
Luister naar Tatay. Ik stopte bijna in 1995. Een grote groep rijke toeristen uit de stad. Ze luisterden niet. Ze gingen op mijn favoriete tafelkoraal staan. Knap. Kapot. 50 jaar groei, weg in één seconde door een onhandige vin.
Ik kwam boven, gooide mijn loodgordel op het dek en zei "Bahala na!" (Het zal wel / het kan me niet schelen). Ik liep weg. Ik heb twee maanden niet gedoken.
Maar de oceaan riep me terug. Het zout zit in mijn huid. Hier is hoe je overleeft wanneer de passie sterft.
1. Stop met een robot zijn: Leer het kleine leven kennen
Je geeft elke dag dezelfde cursus. DSD (Discover Scuba Diving). Open Water. Het is als elke dag witte rijst eten. Je wordt er ziek van.
Je moet iets nieuws leren. Maar niet die chique technische duik-onzin met dubbelsets, drie computers en heliummengsels. Dat is voor mensen die meer van wiskunde houden dan van vissen.
Leer over het leven daaronder. Echte kennis. Niet alleen "Dat is een vis." Kun je elke naaktslak in Batangas bij naam noemen? Weet je welke vis de andere vis schoonmaakt? Ken je de paringsdans van de mandarijnvis?
Toen ik me verveelde, begon ik naar de kleine dingen te kijken. De piepkleine garnaal op het zweepkoraal. Het pygmee-zeepaardje, niet groter dan een rijstkorrel. Wanneer je je focust op het kleine leven, wordt de duik weer een schattenjacht. Je zwemt niet alleen maar rondjes te wachten tot de tijd om is. Je jaagt met je ogen.
Wanneer je een gast een wezen laat zien dat kleiner is dan hun vingernagel, en ze schreeuwen het uit in hun automaat? Dat gevoel is goed. Het herinnert je eraan dat jij geheimen kent die zij niet kennen.
![]()
2. Ga naar waar je een vreemde bent
Je bent hier de "Meester." Je kent elke steen. Je weet precies waar de stroming staat om 10:00 uur 's ochtends. Saai.
Om je hoofd te repareren, moet je stoppen met de leraar te zijn. Ga de leerling uithangen.
Ga naar een plek waar je niets weet. Ga naar een plek met koud water. Ga naar een plek met sterke stroming waar je moet vechten. Voel de angst weer.
Ik herinner me een driftduik in sterke stroming, ver weg van mijn eigen rif. Ik was bang. Mijn hart ging dug-dug, dug-dug. Ik moest op mijn diepte letten. Ik moest hard trappen.
Wanneer je weer de beginner bent, herinner je je waarom je bent begonnen. Je herinnert je de spanning. Je herinnert je hoe moeilijk het is. Wanneer je dan terugkomt om je cursisten les te geven, heb je geduld. Je herinnert je dat ademen onder water onnatuurlijk is. Je herinnert je dat angst echt is.
Neem je camera niet mee. Neem je cursisten niet mee. Alleen jij en het water.
3. Verander je uitrusting (Ga "old school")
Dit is mijn favoriete advies. Je brandt op omdat je vertrouwt op technologie. Je hebt die "splitvinnen" die eruitzien als kapot plastic. Hay naku. Ze maken het trappen te makkelijk. Je hebt een computer die je vertelt wanneer je omhoog moet, hoe snel je omhoog moet, hoe laat het lunch is.
Je bent een passagier.
Probeer te duiken zoals we dat vroeger deden.
- Vinnen: Koop zware, hardrubberen vinnen. Gebruikte Scubapro Jet Fins. Zwaar. Lelijk. Wanneer je trapt, voel je het water terugvechten. Je voelt de kracht.
- Instrumenten: Laat de computer voor één duik op de boot (of stop hem in je zak). Gebruik een horloge en een dieptemeter. Gebruik de tabellen in je hoofd.
Wanneer je moet werken voor de duik, respecteer je de duik. Die splitvinnen... ze maken je lui. Een lui lichaam zorgt voor een luie geest. Een luie geest verveelt zich. Voel de weerstand van de oceaan. Het zorgt dat je je levend voelt.
De Groentje- vs. de Veteraan-mentaliteit
Hier is het verschil tussen de jongen die opgebrand raakt en de oude man die blijft.
| Kenmerk | De opgebrande groentje | De wijze veteraan (Tatay-stijl) |
|---|---|---|
| Focus | "Wanneer is deze duik voorbij?" | "Waar zit die verborgen garnaal?" |
| Uitrusting | Nieuwste computer, hippe kleuren, splitvinnen. | Zwart rubber, bekraste meter, vaal wetsuit. |
| Cursisten | "Irritante klanten die dood willen." | "Kinderen die bescherming nodig hebben." |
| Stroming | "Oh nee, hard werken. Ik haat trappen." | "Goed, dan worden de grote vissen actief." |
| Reactie op probleem | Klaagt op Facebook. | Drinkt koffie, staart naar de zee, fixt spullen. |
4. Vind de "Klik" bij de cursist
Dit is het belangrijkste. Als je je op het geld focust, word je doodongelukkig. Het geld in de duikwereld is slecht. Dat weten we allemaal. We doen dit voor de ziel, niet voor de portemonnee.
Stop met op je horloge kijken tijdens de oefeningen. Kijk naar het gezicht van de cursist.
Er is een moment. Ik noem het de "Klik." Het gebeurt wanneer een cursist eindelijk een neutraal drijfvermogen (neutral buoyancy) vindt. Ze stoppen met vechten tegen de bodem. Ze zweven. Of wanneer ze voor het eerst een haai zien. Hun ogen worden groot achter hun masker. Ze stoppen even met ademen (slechte regel, maar ze doen het).
In die seconde verandert hun leven. Ze beseffen dat de wereld groter is dan hun kantoorbaan, hun hypotheek, hun files in Manilla. Ze beseffen dat ze slechts een bezoeker zijn op deze planeet.
Jij hebt dat gedaan. Jij hebt de deur voor hen geopend.
Als je van die energie kunt leven, zul je nooit opgebrand raken. Je bent geen tank-sjouwer. Je bent geen bediende. Je bent een priester van de oceaan. Je laat ze Gods aquarium zien.
Ik had ooit een cursist. Een grote, stoere kerel. Tatoeages. Voor niets bang. Maar onder water? Paniek. Maaiende armen. Ik hield zijn vest vast. Ik keek in zijn ogen. Ik gaf het signaal "Ademhalen." We bleven daar tien minuten hangen. Alleen maar ademen. Toen we bovenkwamen, huilde hij. Hij zei dat het voor het eerst in tien jaar was dat het stil was in zijn hoofd. Dat is waarom ik duik. Niet voor de fooi. Voor de stilte.
![]()
Een laatste woord van Tatay
Als je dit allemaal probeert... als je op jacht gaat naar naaktslakken, als je van vinnen wisselt, als je zoekt naar de "Klik"... en je haat het nog steeds? Als je nog steeds boos op de oceaan wakker wordt?
Stop er dan mee.
Ik meen het. Ga terug naar de stad. Ga in een callcenter werken. Ga in een bank werken. Ga in de airco zitten en draag een stropdas.
De oceaan is gevaarlijk. Ze geeft niets om jou. Ze geeft niets om je gevoelens. Als je afgeleid bent omdat je je baan haat, maak je een fout. Je vergeet een veiligheidscheck. Je verliest een duiker in de stroming.
De oceaan verdient respect. Ze verdient je hele hart. Als je dat niet kunt geven, laat het dan over aan ons, oude honden. Wij zullen er nog steeds zijn, onze sigaretjes rokend, kijkend naar het getij, wachtend tot de moesson voorbij trekt.
Maar ik denk dat je blijft. Ik denk dat je gewoon moe bent.
Ga slapen. Eet wat chicken adobo. Drink een koud biertje. Laat morgen de camera op de boot. Laat die dure computer thuis. Ga een naaktslak zoeken. Herinner je waarom je verliefd werd op het blauw.
En nu, ga de spullen wassen. De automaten liggen al te lang in de week.
![]()