Sự Thật Về Divemaster: Thực Tế Đằng Sau Công Việc Mơ Ước

Đồng Hồ Báo Thức Không Quan Tâm Đến Giấc Mơ Của Bạn

Bây giờ là 5:30 sáng. Mặt trời còn chưa thèm ló dạng trên vịnh Balayan. Cà phê của tôi nóng, đen, không đường. Đúng kiểu tôi thích. Nhưng cái đầu gối của tôi? Tụi nó đang than vãn. Hay naku.

Mấy người cứ nhìn mấy tấm hình trên Instagram mà xem. Cô gái tóc dài, trang điểm hoàn hảo dưới nước. Anh chàng sáu múi đứng trên mũi thuyền nhìn về phía chân trời. Họ ghi hashtag "Sống trọn giấc mơ". Họ ghi hashtag "Đời Divemaster".

Tôi nói cho nghe sự thật này.

Cái anh chàng trong ảnh đó hả? Anh ta không có vác hai chục cái bình khí lên thuyền đâu. Anh ta không có cọ rửa cái bồn cầu trên tàu. Anh ta cũng không có sửa cái bộ điều khí (regulator) mà khách kéo lê lết dưới cát.

Muốn làm Divemaster hả? Muốn biến sở thích thành công việc hả? Tốt. Nhưng nghe Tatay Santiago nói đây. Khoảng cách giữa cái giấc mơ "lặn miễn phí" và thực tế cuộc đời tôi được đo bằng những bình nhôm nặng trịch và mồ hôi mặn chát.

Bạn Không Phải Là Hướng Dẫn Viên. Bạn Là Con Lừa.

Tôi đã lặn ở Batangas bốn mươi năm rồi. Từ trước khi mấy người sinh ra. Từ trước khi họ phát minh ra vây cá chẻ (split fin). Đừng có nhắc tới vây cá chẻ với tôi. Vô dụng. Giống như bơi với hai sợi bún ướt vậy.

Khi mấy đứa trẻ đến tiệm hỏi về thực tập DM, tôi chỉ hỏi đúng một câu: "Có khuân vác nổi không?"

Tụi nó nhìn tôi ngơ ngác. "Nhưng chú Santiago, con muốn dẫn lặn mà. Con muốn chỉ cho người ta xem sên biển (nudibranch)."

Sus. Trước khi muốn chỉ sên biển, con phải mang khí tới đã.

Một cái bình nhôm 80 tiêu chuẩn nặng gần 16 ký khi đầy. Một ngày thứ Bảy bận rộn, mình có 16 khách. Nghĩa là 32 cái bình cho ca lặn đôi buổi sáng. Chưa tính bình dự phòng.

Mấy người tưởng bình khí nó tự biết đi bộ ra thuyền banca chắc? Không. Bạn phải vác chúng. Thủy triều xuống thấp hả? Ráng chịu. Đi bộ qua mấy hòn đá trơn trượt đó đi. Đường bùn lầy hả? Cẩn thận đó.

Lưng tôi khỏe như trâu rừng là nhờ vậy đó. Không phải nhờ đi tập gym đâu. Bãi biển là phòng gym. Còn tạ chính là thiết bị duy trì sự sống cho mấy ông khách du lịch.

Nếu bạn nghĩ làm DM chỉ là lơ lửng không trọng lượng, bạn sai rồi. 90% công việc diễn ra trên mặt nước. Và nó rất nặng nề.

Dịch Vụ Bảo Mẫu Dưới Nước

Được rồi. Bình khí đã lên thuyền. Chúng ta ra điểm lặn. Có thể là Mainit Point hoặc Kirby's Rock. Nước xanh ngắt. Dòng chảy hơi nhẹ. Đủ để làm bạn tỉnh táo.

Tôi phổ biến kế hoạch lặn (briefing). Tôi nói lớn. Nhìn thẳng vào mắt họ. "Ở gần nhau. Kiểm tra khí. Không chạm vào san hô."

Họ gật đầu. Họ nói "Dạ chú Santiago."

Xong rồi chúng ta nhảy xuống.

Hay naku.

Năm phút sau, mọi thứ loạn cào cào.

Ông Smith đang rượt theo một con rùa với cái GoPro. Ổng đang ở độ sâu 25 mét trong khi chứng chỉ là Open Water, giới hạn 18 mét. Tôi phải bơi xuống, túm lấy dây áo BCD, và chặn ổng xuống thêm. Ổng nhìn tôi giận dữ. Tôi không quan tâm.

Cô Chen thì có bộ đồ mới toanh. Rất đắt tiền. Nhưng cô ta không biết kiểm soát độ nổi (buoyancy). Cô ta đá vào quạt san hô. Rắc. 50 năm trưởng thành, gãy trong một giây. Tim tôi cũng tan nát theo.

Rồi còn cái anh chàng mua cái đồng hồ máy tính lặn tổ chảng. Nó kêu tít tít. Anh ta cứ nhìn chằm chằm vào nó. Anh ta quên thở. Anh ta quên bơi. Anh ta đang trôi dạt ra vùng nước xanh thẳm nơi dòng chảy xiết đang chờ sẵn.

Tôi lặn không phải cho tôi. Mười năm rồi tôi chẳng thèm nhìn con cá nào cho vui bản thân cả. Tôi đang nhìn mấy người đó. Tôi nhìn bong bóng của mấy người. Có thở quá nhanh không? Mắt có đang trợn trừng vì hoảng loạn không?

Làm Divemaster không phải là dẫn đường. Mà là chăn mèo. Những con mèo có thể bị đuối nước.

Tôi phải làm cha. Đôi khi là một người cha nghiêm khắc. Nếu không nghe lời, tôi kết thúc ca lặn. Cứ việc lên phàn nàn với quản lý tiệm. Nhưng bạn còn sống. Đó là việc của tôi.

Cái Bẫy "Lặn Miễn Phí"

Nhiều người tính toán tiền nong kiểu này: "Nếu mình trở thành DM, mình không phải trả tiền lặn! Mình được lặn mỗi ngày miễn phí!"

Để tôi làm toán thực tế cho mà xem.

Bạn không có lặn miễn phí đâu. Bạn đang trả bằng sức lao động. Bạn đang làm việc dưới nước. Đó là một công xưởng, nhưng công xưởng này đẹp và đôi khi lạnh lẽo.

Nghệ Thuật Rửa Đồ

Xong một ngày. Khách khứa kéo ra quầy bar resort. Họ gọi sinh tố xoài. Họ cười đùa về con rùa.

Santiago đâu? DM đâu?

Chúng tôi đang ở chỗ bồn rửa.

Cái mùi của bồn rửa đồ lặn nó đặc biệt lắm. Nó có mùi nước rửa neoprene, mùi muối, và... nói thẳng ra là... mấy thứ khác nữa. Người ta tè trong bộ đồ lặn. Đó là sự thật cuộc đời. Tôi không phán xét. Nhưng tôi phải rửa nó.

Bạn phải rửa bộ điều khí thật cẩn thận. Đậy nắp bụi (dust cap) cho chặt. Đừng để nước lọt vào tầng một (first stage). Nếu làm ngập nước bộ điều khí, thợ kỹ thuật sẽ chửi vào mặt bạn, và họ chửi đúng đó.

Bạn treo đồ lặn lên. Hàng trăm bộ. Cao su ướt, nặng trịch. Bạn sắp xếp mặt nạ. Bạn đếm chì lưới. Thiếu một ký là trừ vào tiền boa đó.

Đây là sự thiền định. Nó chán ngắt. Nhưng nó là kỷ luật. Nếu bạn không tôn trọng thiết bị, đại dương sẽ không tôn trọng bạn. Một cái bộ điều khí dính cát sẽ gây ra xả khí tự do (free-flow) ở độ sâu 30 mét. Một cái dây chân vịt bị đứt sẽ gây ra hoảng loạn.

Tôi dạy mấy đứa DM của tôi: "Rửa đồ như con đang tắm cho con đẻ của mình vậy." Vì ngày mai, chính bộ đồ đó giữ cho ai đó còn sống.

Định Vị: Nghệ Thuật Bị Lãng Quên

Giờ nói về chuyện dưới nước.

Mấy đứa DM mới bây giờ, tụi nó đeo la bàn trên cổ tay. Có máy tính chỉ đâu là hướng Bắc.

Tôi dẹp cái la bàn đi.

"Chú Santiago, làm sao tìm được thuyền?"

Tôi chỉ tay. "Thấy dòng nước lạnh bên má trái không? Nó đang lạnh dần. Nghĩa là thủy triều đang đổi dòng. Thuyền ở hướng đó."

Định vị không phải là những con số. Đó là việc hiểu rõ cái "xóm" mình đang ở.

Tôi biết con cá hề đó sống trong đám hải quỳ cạnh hòn đá lớn hình củ khoai tây. Tôi biết khi những gợn cát trông như thế này, thì bờ biển nằm ở phía Đông.

Bạn phải học về đại dương. Đừng có chỉ nhìn vào cái màn hình. Màn hình thì hết pin. Đại dương thì không bao giờ tắt.

Dòng chảy ở Batangas lắt léo lắm. Nó xoáy. Nó kéo xuống. Một DM giỏi phải biết trước khi nó xảy ra. Tôi nhìn đàn cá Anthias (sea goldies). Nếu tụi nó bơi hùng hục sát rạn san hô, dòng chảy đang mạnh. Nếu tụi nó lơ lửng trên cao, đó là lúc nước đứng (slack tide).

Muốn làm chuyên nghiệp hả? Ngừng nhìn đồng hồ đi. Nhìn con cá kìa. Tụi nó biết nhiều hơn bạn đó.

Vậy... Tại Sao Tôi Vẫn Làm?

Tôi là một lão già lầm lì. Tôi biết chứ. Tôi than vãn về bình khí nặng. Tôi phàn nàn về mấy cái vây cá chẻ (thiệt đó, đốt tụi nó đi).

Nhưng bạn hỏi tôi, "Tatay, sao chú vẫn ở lại?"

Vì những khoảnh khắc ở giữa những mệt mỏi đó.

Chuyện đó xảy ra chắc mỗi tuần một lần. Khách là những thợ lặn giỏi. Họ giữ tư thế (trim) tốt. Họ không đá bụi mù mịt. Chúng tôi đang ở độ sâu 25 mét tại Beatrice Rock.

Dòng chảy ngừng lại. Nước trong vắt như rượu gin. Ánh nắng xuyên qua mặt nước như ánh sáng trong nhà thờ.

Chúng tôi thấy một đàn cá Nhồng (Barracuda). Hàng trăm con. Quay cuồng cùng nhau như một dòng sông bạc.

Tôi nhìn người khách. Tôi thấy mắt anh ta trong mặt nạ. Anh ta đang khóc. Không phải hoảng loạn. Là niềm vui.

Anh ta nhìn tôi và ra hiệu "OK". Nhưng nó có ý nghĩa hơn cả chữ OK. Nó nghĩa là "Cảm ơn chú."

Trong khoảnh khắc đó, tôi không phải là con lừa. Tôi không phải là bảo mẫu. Tôi là người gác cổng. Tôi đã mở cánh cửa dẫn vào thế giới khác cho anh ta.

Và rồi chúng tôi lên bờ. Anh ta mua cho tôi một chai San Miguel. Anh ta nói đó là ngày tuyệt vời nhất đời mình.

Hay naku. Có lẽ đây là công việc tốt nhất thế giới.

Nhưng ngày mai, bạn vẫn phải vác bình khí thôi.

Lời Khuyên Cho Mấy Đứa Nhỏ

Nếu muốn làm Divemaster, cứ làm đi. Nhưng đừng làm vì muốn ra vẻ ngầu. Đừng làm vì muốn lười biếng.

Làm vì bạn yêu đại dương hơn yêu đất liền. Làm vì bạn biết khiêm tốn. Đại dương sẽ giết mấy kẻ ngạo mạn trước tiên.

• Luyện đôi chân cho khỏe. Bạn sẽ cần tới chúng đó.
• Học cách sửa đồ. Cái mỏ lết cũng quan trọng như cái ống thở vậy.
• Phải kiên nhẫn. Khách có thể ngốc nghếch. Bạn không được giận dữ dưới nước. Giận là thở tốn khí lắm.
• Tôn trọng dân địa phương. Chúng tôi hiểu vùng nước này.

Rồi, nói vậy đủ rồi. Máy nén khí chạy xong rồi đó. Tôi phải đi kiểm tra nồng độ oxy trong mấy cái bình Nitrox này.

Đi rửa thuyền đi.

Hẹn gặp lại dưới nước.