Sự Tĩnh Lặng Giữa Những Tiếng Ồn: Cách Apnea Nâng Tầm Scuba

Bạn lặn xuống. Tôi nghe thấy tiếng bạn trước khi thấy bóng hình bạn.

Xì. Bong bóng. Xì. Bong bóng.

Nhịp điệu của máy móc.

Ở Okinawa, làn nước đủ trong để soi thấu linh hồn một người thợ lặn. Tôi thường quan sát những người lặn scuba. Họ trông như những phi hành gia. Nặng nề. Lỉnh kỉnh. Vây quanh bởi dây nhợ và kim loại. Họ chiến đấu với dòng nước. Họ đạp chân mạnh. Tay họ vung vẩy. Họ tiêu thụ không khí như ngọn lửa thiêu rụi củi khô.

Tôi là một người lặn tự do (freediver). Tôi chỉ mang bộ đồ lặn, mặt nạ, đôi chân chèo dài. Tôi chỉ có một hơi thở. Hơi thở ấy là một món quà.

Nhiều thợ lặn scuba hỏi tôi: "Hiroshi, làm sao anh có thể ở dưới đó lâu như vậy? Tại sao anh lại bình thản đến thế?"

Họ nghĩ rằng đó là hai thế giới khác biệt. Họ đã nhầm. Đại dương là một.

Nếu bạn lặn với bình khí, bạn nên học cách của một lá phổi rỗng. Thực hành nín thở (apnea), hay lặn tự do, không chỉ giúp bạn bơi giỏi hơn. Nó sẽ thay đổi cách bạn chạm vào biển cả. Nó sẽ nhân đôi thời gian đáy của bạn. Nó sẽ khiến bạn trở nên tĩnh lặng.

Lá Phổi Nặng Nề và Lá Phổi Đích Thực

Những thợ lặn scuba tin tưởng vào bộ điều khí (regulator). Họ cắn chặt miếng ngậm cao su. Họ hút khí vào. Họ thổi khí ra. Thật máy móc.

Vì không khí là vô hạn (cho đến khi nó không còn nữa), bạn thở mà không cần suy nghĩ. Thông thường, bạn thở bằng ngực. Những hơi thở ngắn và nông. Đây là hơi thở của sự căng thẳng. Đây là hơi thở của người nhân viên văn phòng đang chạy đua để kịp chuyến tàu.

Khi bạn thở bằng ngực, bạn sử dụng các cơ liên sườn. Việc đó tiêu tốn năng lượng. Nó giữ cho nhịp tim ở mức cao. Kim đồng hồ áp suất bình khí của bạn giảm nhanh. Bạn nhìn vào nó. Bạn lo lắng. Bạn thở nhanh hơn. Kim đồng hồ rơi nhanh hơn nữa.

Đó là một vòng lặp của sự lãng phí.

Trong lặn tự do, chúng ta sử dụng cơ hoành.

Đây là cơ bắp của sự bình yên. Nó nằm bên dưới phổi. Khi chúng ta hít vào, bụng mở rộng. Ngực không cử động. Vai không nhướn lên.

Hãy thử ngay bây giờ. Ngồi xuống. Đặt một tay lên bụng. Hít vào. Đẩy bàn tay ra bằng bụng của bạn. Thở ra. Để bàn tay hạ xuống.

Đây là cách một đứa trẻ hít thở. Đây là cách đại dương dâng sóng.

Khi một thợ lặn scuba học được cách thở bằng cơ hoành này, phép màu sẽ xảy ra:

1. Trao đổi khí: Bạn đưa không khí sâu vào đáy phổi. Đó là nơi máu đang chờ đợi. Bạn nhận được nhiều oxy hơn với ít nỗ lực hơn.
2. Trái tim bình lặng: Chuyển động này gửi tín hiệu đến dây thần kinh phế vị. Nó nói với não bộ: "Chúng ta đang an toàn." Nhịp tim chậm lại.
3. Mức tiêu thụ: Chỉ số SAC (Surface Air Consumption) của bạn cải thiện rõ rệt. Bạn không còn là người phải lên bờ sau 30 phút. Bạn ở lại đến 60 phút. Bạn thấy nhiều cá hơn.

Hãy Là Nước, Đừng Là Đá

Tôi quan sát tư thế của những người lặn bình khí. Nhiều người đứng thẳng trong nước. Như những chú cá ngựa.

Họ mang quá nhiều chì trên thắt lưng. Áo BCD thì bơm căng. Chân họ trĩu xuống. Họ đạp chân, và nước đẩy họ lên, nhưng họ lại muốn tiến về phía trước. Đó là một cuộc chiến.

Lặn tự do là nghệ thuật của sự tinh giản. Chúng tôi gọi đó là tối ưu dòng chảy (hydrodynamics). Chúng ta phải là một mũi tên. Nếu không phải là một mũi tên, nước sẽ cản bước ta. Ta sẽ cạn kiệt oxy.

Chúng tôi học cách thu cằm. Chúng tôi học cách giữ đôi chân chèo nằm gọn trong bóng của cơ thể. Chúng tôi lướt đi.

Khi bạn mang điều này vào scuba, bạn sẽ ngừng bơi bằng tay. Làm ơn. Hãy ngừng bơi bằng tay. Nó làm cá sợ hãi. Nó lãng phí năng lượng.

Một người lặn tự do học được "nhận thức chân chèo". Bạn cảm nhận dòng nước trên lưỡi chân chèo. Bạn không đạp nhanh. Bạn đạp dài. Chậm rãi. Sức mạnh đến từ hông, không phải từ đầu gối.

Khi bạn di chuyển như thế này với một chiếc bình khí, bạn không làm xáo trộn bất cứ điều gì. Cát không bốc lên. Tầm nhìn vẫn trong vắt. Bạn trông thật thanh tao. Bạn trông như thể mình thuộc về nơi này.

Trò Chơi Tâm Trí: Đón Nhận CO2

Dưới vực sâu, hoảng loạn là kẻ thù.

Đối với một thợ lặn scuba, sự hoảng loạn thường đến từ việc gắng sức quá mức. Bạn bơi ngược dòng. Bạn thở dốc. Bộ điều khí không thể cung cấp khí nhanh bằng nhịp thở của bạn. Bạn cảm thấy mình đang ngạt thở. Bạn lao vọt lên mặt nước. Điều này cực kỳ nguy hiểm.

Cảm giác này không phải là thiếu oxy. Đó là sự tích tụ CO2.

Những người lặn tự do biết rõ cảm giác này hơn ai hết. Chúng tôi tập luyện vì nó. Chúng tôi gọi đó là "cơn thèm thở" (urge to breathe). Nó nóng ran. Nó khó chịu. Nhưng nó không phải là một mệnh lệnh. Nó chỉ là một lời gợi ý.

Việc tập luyện nín thở dạy bạn cách chịu đựng lượng CO2 cao. Bạn học được rằng sự khó chịu chỉ là một cảm giác. Bạn không nhất thiết phải phản ứng lại nó.

Hãy tưởng tượng bạn đang ở độ sâu 30 mét với bình khí. Một dòng chảy ập đến. Tim bạn bắt đầu đập nhanh.

• Con người cũ của bạn: Hoảng loạn. Hút khí lấy lệ. Thở gấp.
• Con người lặn tự do trong bạn: Nhận diện cảm giác đó. "Chào CO2." Bạn ngừng đạp chân. Bạn tập trung vào cơ hoành. Bạn thực hiện một hơi thở ra chậm và dài. Bạn giành lại quyền kiểm soát.

Tâm trí trở nên tĩnh lặng.

So Sánh Tư Duy

Đây là cách tâm trí thay đổi khi bạn học cách nín thở.

Lời Cảnh Báo Viết Bằng Nitơ

Tôi phải nói về sự an toàn. Đại dương ban tặng, nhưng bà cũng lấy đi.

Bạn phải hiểu về vật lý.

Khi bạn lặn scuba, bạn thở không khí nén. Nitơ hòa tan vào các mô của bạn. Như đường tan trong trà nóng. Máu của bạn trở nên nặng nề bởi khí.

Khi bạn lặn tự do, bạn nín thở. Bạn xuống nhanh. Bạn lên nhanh.

Tuyệt đối không lặn tự do sau khi lặn bình khí.

Đây là quy tắc vàng. Nó không phải là một lời gợi ý. Đó là sinh mạng.

Nếu bạn có nitơ trong máu từ một ca lặn bình khí, và sau đó bạn nín thở rồi lặn xuống lần nữa, áp suất sẽ nén những vi bọt khí đó lại. Chúng trở nên đủ nhỏ để đi xuyên qua các màng lọc trong phổi. Chúng đi vào động mạch.

Sau đó bạn ngoi lên. Áp suất giảm. Các bọt khí giãn nở. Sự giãn nở khổng lồ.

Đây là Bệnh giảm áp (DCS - Decompression Sickness), hay còn gọi là bị "liệt" (The Bends).

Nó gây tê liệt. Nó gây tử vong. Nó gây ra những cơn đau ở khớp xương cảm giác như tiếng thét xé lòng.

Khoảng Nghỉ An Toàn

Bạn phải tôn trọng thời gian.

• Sau một ca lặn bình khí: Chờ ít nhất 12 giờ trước khi lặn tự do.
• Sau hai ca lặn bình khí: Chờ ít nhất 18 giờ.
• Tốt hơn hết: Chờ 24 giờ.

Hãy dùng thời gian này để thiền định trên bờ biển. Ngắm nhìn mặt trời chìm dần vào hư không xanh thẳm (blue void). Làm sạch thiết bị. Ăn những món ngon. Ngủ thật sâu.

Hãy để nitơ rời khỏi cơ thể bạn. Đừng vội vàng quay lại. Đại dương sẽ chờ.

Luyện Tập Trên Cạn

Bạn không cần phải làm ướt tóc để bắt đầu điều này.

Hãy thực hành các bảng nín thở (apnea tables) trên ghế sofa của bạn. Tải một ứng dụng về. Nó rất đơn giản.

1. Bảng CO2 (CO2 Table): Các quãng nghỉ ngắn. Dạy bạn cách xử lý cơn thèm thở.
2. Bảng O2 (O2 Table): Các lần nín thở dài. Dạy bạn cách thư giãn.

Hãy làm điều này ba lần một tuần.

Lần tới khi bạn khoác lên mình chiếc áo BCD và chiếc bình khí nặng nề, hãy nhắm mắt lại trong giây lát. Tìm lại cơ hoành.

Lặn xuống.

Đừng là một cỗ máy. Hãy là một chú cá tình cờ mang theo một bình khí.

Thở chậm. Chuyển động chậm.

Khi bạn ngừng tạo ra những tiếng động, đại dương sẽ cất lời với bạn.