Đừng Có 'Uống' Khí Bình Nữa: Cách Để Không Biến Thành Cái Máy Hút Bụi Dưới Nước

Hôm qua, tôi dẫn một nhóm ra Beatrice Rock ở Anilao. Điều kiện tuyệt vời. Dòng chảy (Current) nhẹ, tầm nhìn (Visibility) khoảng 20 mét. Một ngày hoàn hảo. Chúng tôi xuống nước. Tôi thấy một con cá ngựa lùn (Pygmy Seahorse) trên một cái quạt biển. Tôi quay lại định chỉ cho cả nhóm.

Thì tôi thấy gì? Một ông nội, tay chân quờ quạng như con gà mắc cạn. Ông ấy nhìn đồng hồ đo áp suất (Pressure Gauge). Mắt trợn ngược như cái đĩa. Xong ra hiệu cho tôi: "50 bar."

Susmariosep.

Chúng tôi đang ở độ sâu 18 mét. Mới xuống nước được đúng 19 phút.

Vì ông đó mà cả đám phải đi lên. Ca lặn kết thúc. Đây là cái tội nặng nhất trong nghề lặn. Nếu bạn là kẻ "ngốn khí" (Gas Guzzler) hay "máy hút khí" (Air Vacuum), chẳng ai muốn làm bạn lặn (Buddy) với bạn đâu. Trên tàu họ cười với bạn vậy thôi, chứ trong lòng họ đang chửi thề đó.

Bạn nghĩ bạn cần bình khí to hơn? Không. Bạn cần kỹ năng tốt hơn. Bạn nghĩ bạn cần cái máy tính lặn (Dive Computer) giá cả nghìn đô? Hay naku, tiết kiệm tiền đi. Cái máy đó chỉ cho bạn biết chính xác là bạn đang thất bại nhanh đến mức nào thôi.

Nghe lời Tatay Santiago này. Tôi đã đi lặn từ trước khi bạn ra đời. Tôi lặn một bình nhôm 80 (Aluminum 80) trong 75 phút mà lúc lên vẫn còn 100 bar. Không phải phép thuật đâu. Đó là kỷ luật.

Đây là cách để bạn ngừng "uống" khí bình.

1. Ngừng Sợ Hãi (Tâm Trí)

Lý do số một khiến bạn hút khí như máy? Hoảng sợ (Panic).

Nhìn mắt là tôi biết, lúc mấy người nhảy từ trên thuyền banca xuống. Thở như vừa chạy marathon xong. Hù-hà, Hù-hà. Tim đập thình thịch, thình thịch.

Khi bạn lo lắng, cơ thể sẽ đòi hỏi oxy. Đó là bản năng. Adrenaline bơm qua huyết quản. Phổi của bạn phải làm việc quá tải để nuôi sự hoảng loạn đó.

Tại sao bạn lo lắng? Có lẽ vì nước sâu. Có lẽ bạn nghĩ cá mập sẽ ăn thịt mình (Sus, bạn nằm mơ mới có diễm phúc thấy cá mập đấy).

Thả lỏng đi.

Nếu bạn không thấy thoải mái dưới nước, đừng lặn sâu nữa. Quay lại rạn san hô nông thôi. Ngồi trên cát ở độ sâu 5 mét. Cứ ngồi đó. Nhìn cá hề. Thở. Nhận ra rằng đại dương không cố giết bạn đâu. Đại dương thèm vào quan tâm đến bạn.

Nếu bạn bắt đầu ca lặn với sự căng thẳng tột độ, bình khí của bạn sẽ cạn sạch trước khi bạn kịp xả hết khí trong áo BCD (Buoyancy Control Device). Trước khi lặn xuống (Descend), hãy nhắm mắt lại. Hình dung về ca lặn. Làm chậm nhịp tim lại. Nếu bạn không thể bình tĩnh trên tàu, bạn sẽ không bao giờ bình tĩnh được ở độ sâu 30 mét.

2. Ngừng Quạt Tay Như Cối Xay Gió

Đây là điều làm tôi ngứa mắt nhất.

Mấy người lặn mới. Nhìn như đang đánh nhau với nước. Dùng tay để bơi. Chân thì đá, đá, đá liên tục.

Nghe tôi nói đây. Nước đậm đặc hơn không khí 800 lần. Mỗi lần bạn quạt tay để "chèo" (Scull) hay giữ thăng bằng là bạn đốt năng lượng. Đốt năng lượng thì cần oxy. Oxy lấy từ cái bình của bạn đó.

Nếu bạn đang quạt tay, bạn sai rồi. Khoanh tay lại. Nắm lấy cùi chỏ. Hoặc cầm lấy cái đồng hồ. Đừng có vỗ cánh. Bạn không phải là chim.

Còn chân vịt (Fins) của bạn nữa. Tại sao đá nhiều thế? Tôi thấy nhiều người lặn cứ đá liên hồi chỉ để đứng yên một chỗ! Đó là vì độ nổi (Buoyancy) của bạn quá kém. Bạn bị chìm (Negatively Buoyant), nên bạn phải đá lên để giữ thăng bằng. Bạn đang dùng chân để chống lại trọng lực.

Càng dùng nhiều cơ bắp, bạn càng tốn nhiều khí. Cơ tứ đầu đùi (cơ đùi) là nhóm cơ lớn nhất cơ thể. Khi bạn bắt chúng làm việc nặng, chúng giống như một ngọn lửa. Chúng thiêu rụi hết khí của bạn.

Tư thế (The Trim): Bạn phải nằm ngang. Nếu bạn nằm dọc (tư thế cá ngựa), mỗi lần đá chân là bạn vọt lên trên. Xong lại phải xả khí áo BCD. Xong lại chìm. Xong lại đá lên. Bạn là cái trò chơi yo-yo à? Một con yo-yo thì tốn rất nhiều khí.

Nằm phẳng ra. Lướt đi. Đá một cái, lướt ba giây. Hãy để nước đưa bạn đi.

3. Bạn Đang Lạnh (Ngay Cả Khi Bạn Không Cảm Thấy Thế)

"Ôi, nước 28 độ mà, tôi không cần đồ lặn (Wetsuit) đâu. Tôi là thanh niên cứng."

Câm miệng lại.

Nước rút nhiệt khỏi cơ thể nhanh hơn không khí gấp 20 lần. Ngay cả trong vùng nước nhiệt đới như ở Philippines, cơ thể bạn vẫn đang mất nhiệt.

Khi nhiệt độ lõi (Core Temperature) giảm xuống, dù chỉ một chút, cơ thể sẽ phản ứng. Nó cố làm ấm bạn lên. Bằng cách nào? Bằng cách tăng cường trao đổi chất (Metabolism). Bạn bắt đầu đốt calo để tạo nhiệt.

Khi đốt calo, bạn cần gì? Oxy.

Bạn có thể chưa run cầm cập đâu. Nhưng cơ thể bạn biết. Nhịp thở của bạn tự động tăng lên. Bạn không kiểm soát được đâu.

Hãy mặc một bộ đồ lặn tử tế. Nếu người gầy, mặc bộ 3mm hoặc 5mm. Đội thêm mũ trùm (Hood). Nhiệt thoát ra từ đầu rất nhiều. Tôi không quan tâm nhìn nó có ngớ ngẩn hay không. Bạn biết cái gì nhìn ngớ ngẩn hơn không? Kết thúc ca lặn sau 25 phút đó.

Nếu bạn ấm, nhịp tim sẽ thấp. Khí sẽ dùng được lâu hơn. Đơn giản vậy thôi.

4. Kỹ Thuật "Sâu và Chậm"

Giờ chúng ta nói về việc thở.

Nhiều người mới thở rất nông (Shallow). Hít, hít, hít. Hơi thở ngắn ngủn. Vô dụng.

Trong bộ điều khí (Regulator) và cổ họng của bạn có "khoảng chết" (Dead Air Space). Đó là lượng khí đi ra đi vào nhưng không bao giờ tới được phổi để thực hiện trao đổi oxy. Nếu bạn thở nông, bạn chỉ đang đẩy cái lượng khí chết này qua lại thôi. Bạn không nhận được oxy mới. Thế là bạn thấy thèm khí. Thế là bạn thở nhanh hơn. Nó là một cái vòng quẩn quanh.

Bạn phải thở SÂU.

Hít đầy bụng. Dùng cơ hoành (Diaphragm). Sau đó, thở ra CHẬM.

Lúc thở ra là phần quan trọng nhất. Hãy đếm trong đầu. Hít vào: Một, Hai, Ba, Bốn. Thở ra: Một, Hai, Ba, Bốn, Năm, Sáu.

Hơi thở ra nên dài hơn hơi hít vào. Điều này giúp tống khứ CO2 (Carbon Dioxide) khỏi phổi. CO2 chính là thứ kích thích cơn thèm thở. Nếu bạn không thở ra hết, CO2 tích tụ lại. Rồi bạn sẽ thở hổn hển như chó chạy ngoài nắng.

Yoga và Thiền: Con gái tôi, nó cứ lôi tôi đi tập Yoga ở Manila. Tôi bảo nó: "Cái này chỉ dành cho mấy đứa thất nghiệp thôi." Nhưng tôi cũng thử. Và bạn biết gì không? Nó đúng đấy.

Pranayama. Kiểm soát hơi thở. Đó chính là thứ chúng ta cần dưới nước. Nếu bạn muốn tiết kiệm khí, hãy tập yoga trên cạn. Học cách mở rộng phổi hết mức và kiểm soát nhịp điệu. Nếu bạn có thể kiểm soát hơi thở khi đang vặn người như cái bánh quy, bạn có thể kiểm soát nó khi đang trôi dạt dọc theo một vách đá.

5. Tập Thể Dục Đi (Bớt Nhậu San Miguel Lại)

Tôi biết, tôi biết mà. Mấy ông thợ lặn (Dive Masters) thì mê bia lắm. Nhưng nếu bạn xập xệ, cơ thể bạn sẽ hoạt động không hiệu quả.

Nếu hệ tim mạch của bạn yếu, tim phải đập mạnh hơn để đẩy máu đi. Phổi phải làm việc vất vả hơn để lấy oxy.

Khi có dòng chảy, mà ở Batangas thì lúc nào chẳng có dòng chảy, người khỏe mạnh sẽ đá chân nhẹ nhàng và nhịp thở không hề thay đổi. Còn người yếu sẽ đá lấy chết, nhịp tim vọt lên 140, và hút cái bộ điều khí như thể đang uống trà sữa.

Bạn không cần phải là vận động viên Olympic. Nhưng hãy tập cardio đi. Chạy bộ. Bơi lội. Dắt chó đi dạo. Nếu leo cầu thang mà bạn còn hụt hơi, thì lặn ngược dòng chảy sẽ làm bình khí của bạn sạch bách trong mười phút.

Quy Tắc Vàng: KHÔNG BAO GIỜ Thở Ngắt Quãng

Mấy ông lặn "thông thái rởm" sẽ bảo bạn: "Santiago, tôi chỉ cần nhịn thở vài giây để tiết kiệm khí thôi."

KHÔNG.

Đừng có làm vậy. Chúng tôi gọi đó là "Thở ngắt quãng" (Skip Breathing).

1. Nguy hiểm: Nếu bạn nhịn thở và nổi lên dù chỉ vài gang tay, phổi của bạn có thể bị giãn nở quá mức. Boom. Tổn thương phổi. Thuyên tắc khí (Embolism). Chết hoặc vào buồng giải áp (Chamber).
2. Gây đau đầu: Khi nhịn thở, CO2 tích tụ trong máu. CO2 là chất độc. Nó sẽ tặng cho bạn một cơn đau đầu như búa bổ sau ca lặn.
3. Không hiệu quả: Sự tích tụ CO2 cuối cùng sẽ ép bạn phải hít ba bốn hơi thật sâu và nhanh để bù đắp. Chẳng tiết kiệm được tí nào. Thực tế là bạn còn tốn khí hơn về lâu dài.

Giữ cho đường thở luôn mở. Giữ nhịp điệu liên tục. Như những con sóng. Hít vào, thở ra. Hít vào, thở ra. Đừng bao giờ dừng lại.

So Sánh: Bậc Thầy vs. Máy Hút Bụi

Hãy nhìn vào sự khác biệt.

Hay Naku, Đi Lặn Đi

Bạn không thể học được điều này chỉ bằng cách đọc blog của tôi đâu. Bạn phải xuống nước.

50 ca lặn đầu tiên, bạn học cách để sống sót. 50 ca lặn tiếp theo, bạn học cách để thấy thoải mái. Sau 100 ca lặn, bạn mới thực sự bắt đầu thấy cá.

Đừng lo nếu hiện tại bạn tiêu thụ khí kém. Ai cũng bắt đầu như vậy thôi. Ngay cả tôi. (Được rồi, có lẽ không phải tôi, tôi sinh ra đã có mang rồi). Nhưng bạn phải cố gắng cải thiện.

Kiểm tra lại tạ (Weights) của mình nữa. Nếu bạn mang quá nhiều tạ (Over-weighted), bạn phải bơm thêm khí vào áo BCD. Điều này làm bạn bị cản nước nhiều hơn. Nó làm bạn "to con" hơn dưới nước. Giảm bớt 1 ký tạ đi. Xem bạn còn chìm được không. Ít chì thường đồng nghĩa với ít khí bị lãng phí.

Đến Batangas đi. Tôi sẽ canh chừng bạn. Tôi sẽ mang theo cái chuông lắc (Rattle). Mỗi lần bạn dùng tay, tôi sẽ lắc chuông vào mặt bạn. Bạn sẽ học nhanh lắm đấy.

Giờ thì đi kiểm tra mấy cái gioăng cao su (O-rings) đi.