Chuyến Lặn Nước Ngoài Đầu Tiên? Đóng Gói Khôn Ngoan Hoặc Trả Giá Đắt

Hay naku. Lần nào ở sân bay Manila, tôi cũng thấy họ. Những thợ lặn mới. Nhìn họ như đang chuyển nhà vậy. Ba cái vali. Một cái ba lô to bằng con trâu. Những chiếc hộp cứng (hard cases) đắt tiền hơn cả con thuyền đầu tiên của tôi. Họ đứng đó, mồ hôi nhễ nhại tại quầy làm thủ tục, tranh cãi với cô nhân viên tội nghiệp về hai ký hành lý quá cước.

Sus. Thật đau lòng khi phải xem.

Bạn đang đi xuống nước, không phải đi lên mặt trăng. Bạn nghĩ vì bạn có cái thẻ chứng chỉ mới toanh nên bạn đã sẵn sàng cho cả thế giới? Có lẽ. Nhưng nếu bạn không biết cách đóng gói, chuyến đi của bạn coi như kết thúc trước khi bạn kịp ngửi thấy mùi nước mặn.

Tôi đã lặn từ trước khi bạn ra đời. Tôi đã đi đến những nơi không có điện, chỉ có máy phát điện chạy dầu diesel và cà phê tồi tệ. Tôi đã học được những bài học xương máu. Một lần vào năm 1989, tôi đi Sipadan. Túi đồ của tôi không đến. Tôi phải lặn với chiếc quần đùi mượn và một cái áo BCD bị xì hơi. Không bao giờ có lần thứ hai.

Bạn muốn đi du lịch lặn biển? Hãy nghe Bố Santiago. Để mấy thứ đồ chơi bóng bẩy ở nhà đi. Chỉ đóng gói những thứ cứu vãn được buổi lặn của bạn.

Triết Lý: Cần và Muốn

Đầu tiên, phải sửa cái tư duy của bạn đã. Bạn muốn mang theo mọi thứ. Bạn muốn mang cái máy tạo tiếng ồn khổng lồ để lắc trước mặt cá mập. Bạn muốn cái gậy chỉ trỏ để chọc vào sên biển (đừng làm vậy, không tôi sẽ chọc lại bạn đấy). Bạn muốn ba kiểu chân đế GoPro khác nhau.

Dừng lại ngay.

Khi bạn đi nước ngoài, đặc biệt là những nơi như Indonesia, Philippines hay Thái Lan, bạn phải gọn nhẹ. Túi nặng làm bạn mệt. Thợ lặn mệt mỏi dễ mắc sai lầm. Sai lầm dưới 30 mét nước là chuyện chẳng lành đâu.

Hãy tự hỏi: "Nếu cái này hỏng, mình có khóc không?" Nếu câu trả lời là có, hãy mang theo đồ dự phòng. Nếu không, để nó ở nhà.

Bộ Đồ Nghề "Cứu Vãn Buổi Lặn" (Không Phải Đồ Chơi)

Các bạn cứ thích mấy cái chân vịt xẻ đôi (split fins). Các bạn thích mấy cái ống lắc dưới nước để làm phiền lũ cá. Nhưng khi bạn đang ở trên một con tàu lưu trú (liveaboard) giữa biển Sulu, những thứ đó vô dụng.

Bạn biết cái gì làm hỏng cả buổi lặn không? Một mẩu cao su giá mười xu đấy.

Khi ra nước ngoài, bạn ở xa cửa hàng lặn địa phương. Bạn không thể cứ thế chạy ra tiệm. Bạn cần một bộ "Cứu vãn buổi lặn" (Save a Dive kit). Nhưng hãy giữ nó đơn giản thôi. Đừng mang theo cả một cái xưởng cơ khí.

Ba Thứ Dự Phòng Sống Còn

Gioăng O-ring: Tôi không thể nói điều này đủ nhiều. Hãy mang theo O-ring. Gioăng cho van bình khí (kích thước yoke tiêu chuẩn). Gioăng cho dây cao áp. Giữ chúng trong một hộp nhựa nhỏ. Khi bình khí của bạn rít lên như một con rắn giận dữ trên boong tàu, bạn sẽ là người hùng. Hoặc bạn có thể ngồi ngoài buổi lặn và khóc. Tùy bạn chọn.
Dây đeo mặt nạ: Silicon có thể đứt. Nó thường xảy ra ngay lúc bạn đang đeo mặt nạ vào mặt để nhảy xuống. Nếu không có đồ dự phòng, bạn sẽ phải dùng dây rút nhựa hoặc băng keo. Thứ đó sẽ giật tóc bạn. Đau lắm. Cứ mua sẵn một cái dây dự phòng đi.
Pin: Máy tính lặn (Dive computer) của bạn. Đèn pin của bạn. Thậm chí là máy ảnh xịn của bạn. Pin sẽ hết. Nước lạnh làm pin chết nhanh hơn. Ở Philippines thì ấm, nhưng lỡ bạn đi đâu đó lạnh thì sao? Mang theo pin dự phòng. Và vì Chúa, đừng mua pin rẻ tiền. Hãy mua loại tốt.

Ngoài ra, hãy mang theo dây rút nhựa (zip-ties). Loại bằng nhựa ấy. Chúng sửa được mọi thứ. Khóa chân vịt bị gãy? Dây rút. Kẹp BCD bị vỡ? Dây rút. Đầu ngậm (mouthpiece) bị lỏng? Dây rút. Tôi đã từng sửa cả động cơ thuyền bằng dây rút và lời cầu nguyện đấy. Nó hiệu quả thật mà.

Bảo Vệ Đồ Đắt Tiền: Bộ Điều Khí Và Máy Ảnh

Nghe tôi nói cho kỹ đây.

Đừng bao giờ ký gửi bộ điều khí (Regulator).

Tôi đã thấy cách nhân viên bốc xếp hành lý làm việc rồi. Tôi có bạn làm ở sân bay NAIA. Họ không quan tâm đến cái Scubapro Mk25 của bạn đâu. Họ thấy cái túi, họ quăng cái túi. Đó là một môn thể thao đối với họ.

Nếu bạn để bộ điều khí trong hành lý ký gửi, bạn đang đánh bạc đấy. Nếu tầng một (first stage) bị cong, hoặc đồng hồ áp suất bị nứt, bạn sẽ phải thuê đồ. Và đồ thuê thường có vị như bữa sáng của người khác vậy.

Quy Tắc Hành Lý Xách Tay

Bộ điều khí của bạn phải nằm trong hành lý xách tay. Luôn luôn. Cuộn dây dẫn nhẹ nhàng. Đừng để chúng bị gập. Tôi dùng một cái túi đựng bộ điều khí có đệm, tròn như cái bánh pizza. Nó bảo vệ các dây dẫn.

Máy tính lặn cũng phải ở trong hành lý xách tay. Khoang hàng của máy bay có thể rất lạnh. Đôi khi đóng băng. Điều này có thể làm hỏng cảm biến áp suất hoặc làm cạn pin của một số máy tính. Hãy giữ nó bên mình trong khoang hành khách.

Lưu ý an toàn quan trọng: Pin Lithium (cho đèn hoặc máy ảnh) PHẢI để trong hành lý xách tay. Đó là luật quốc tế. Nếu bạn để pin lithium rời trong túi ký gửi, an ninh sẽ mở túi, lấy chúng ra và vứt đi. Thế là bạn không có đèn để lặn đêm. Chúc may mắn nhé.

Vấn Đề Máy Ảnh

Người trẻ các bạn và cái máy ảnh của mình. Các bạn chi 5.000 đô la cho bộ máy ảnh nhưng lại không kiểm soát được độ nổi (buoyancy). Các bạn đá vào san hô khi đang chụp ảnh một con sên biển. Hay naku.

Nhưng nếu phải mang theo máy ảnh lớn, bạn phải đóng gói cho đúng.

Đừng lắp ráp nó sẵn.

Tháo rời vỏ bảo vệ (housing). Tháo các gioăng O-ring ra khỏi vỏ để chúng không bị nén trong suốt chuyến bay. Cho O-ring vào một túi nhỏ với mỡ bôi trơn.

Quấn thân máy ảnh vào quần áo. Áo thun là lớp xốp bong bóng tốt nhất. Đặt vỏ bảo vệ vào giữa hành lý ký gửi nếu bạn buộc phải ký gửi nó, bao quanh bởi bộ đồ lặn (wetsuit) của bạn. Bộ đồ lặn bằng cao su neoprene dày. Nó được tạo ra để bảo vệ bạn khỏi cái lạnh, nó cũng sẽ bảo vệ vỏ máy ảnh của bạn khỏi những tay quăng hành lý.

Hành Lý Ký Gửi: Trò Chơi Xếp Hình Tetris

Giờ đến cái túi lớn. Hành lý ký gửi.

Đầu tiên, kiểm tra quy định của hãng hàng không. Mỗi hãng mỗi khác. Có hãng thì hào phóng. Philippine Airlines đôi khi cho thêm cân cho dụng cụ thể thao nếu bạn mỉm cười và hỏi khéo. Những hãng khác? Họ tính phí theo từng ký như thể bạn đang mua vàng vậy.

Mẹo: In chính sách hành lý ra. Đôi khi nhân viên tại quầy cũng không biết luật của chính họ đâu. Nếu trang web ghi "thêm 10kg cho thiết bị lặn," hãy in trang đó ra. Cho họ xem. Phải lịch sự nhưng kiên quyết. Như một Dive Master giỏi vậy.

Phương Pháp "Wetsuit Burrito"

Đây là cách Santiago đóng gói. Tôi gọi nó là Burrito.

Nền móng: Đặt áo BCD phẳng ở đáy túi. Nó là khung xương.
Bức tường: Đặt chân vịt vào hai bên cạnh. Chúng đóng vai trò như một cái khung. Cứng cáp. Chắc chắn. (Trừ khi bạn dùng mấy cái chân vịt xẻ đôi ngớ ngẩn mềm oặt như sợi bún. Loại đó chả bảo vệ được gì đâu).
Phần nhân: Lấy bộ đồ lặn (wetsuit). Trải phẳng ra. Đặt những thứ mỏng manh vào giữa. Mặt nạ (phải trong hộp!). Ống thở (nếu bạn dùng, tôi thì không).
Cuộn lại: Cuộn bộ đồ lặn xung quanh chúng. Chặt tay. Như một cái chả giò (lumpia) vậy.
Vị trí: Đặt cuộn này vào bên trong áo BCD.

Cách này bảo vệ mọi thứ. Tiết kiệm không gian. Giữ cho đồ đạc không bị xê dịch.

Cảnh Báo Về Dao Lặn

Đừng để dao lặn trong hành lý xách tay.

Tôi từng thấy một khách du lịch ở Cebu bị bắt vì quên con dao titanium trong ba lô. Anh ta lỡ chuyến bay. Lỡ tàu. Lỡ cả chuyến đi. Để con dao vào túi ký gửi. Bọc đầu nhọn lại để nó không đâm thủng túi và làm bị thương nhân viên bốc xếp.

Phân Bổ Trọng Lượng

Hãy nhớ, túi của bạn có giới hạn trọng lượng. Thường là 23kg hoặc 30kg.

Thiết bị lặn rất nặng. Chân vịt cao su nặng. Tấm đệm lưng và túi khí (backplate and wing)? Rất nặng.

Nếu bạn gần chạm giới hạn, hãy lấy những thứ nhỏ mà nặng ra. Cho mấy cái móc kim loại nặng vào ba lô. Mặc những bộ quần áo nặng nhất lên máy bay. Tôi luôn mặc áo khoác. Nó có túi lớn. Tôi có thể nhét rất nhiều thứ vào đó nếu cô nhân viên nói túi của tôi quá nặng.

Giấy Tờ (Nhàm Chán Nhưng Cần Thiết)

Bạn nghĩ vì bạn có thẻ kỹ thuật số trên điện thoại là bạn an toàn à.

Chuyện gì xảy ra khi bạn hạ cánh xuống một hòn đảo xa xôi ở Indonesia và không có internet? Chuyện gì xảy ra khi bạn làm rơi điện thoại vào bồn cầu ở sân bay?

Tôi thấy chuyện này suốt. "Ôi Bố Santiago ơi, con không cho chú xem thẻ Advanced Open Water được, wifi chậm quá."

Không có thẻ, không có lặn sâu. Đó là quy tắc của tôi.

Kỹ Thuật Số Thì Tốt, Bản Cứng Thì Tốt Hơn

Ảnh chụp màn hình: Chụp ảnh màn hình các thẻ chứng chỉ của bạn. Lưu nó vào thư viện ảnh điện thoại. Đừng trông chờ vào ứng dụng PADI hay SSI khi không có sóng.
Bảo hiểm: Lặn biển an toàn nếu bạn không ngu ngốc. Nhưng tai nạn vẫn xảy ra. Bệnh giảm áp (decompression sickness) không quan tâm bạn giàu thế nào đâu. Một lần nằm buồng giải áp tốn hàng ngàn đô la. Thuê trực thăng cứu hộ? Bán nhà đi là vừa. Bạn cần bảo hiểm lặn (DAN là tốt nhất). Tải tệp PDF chứng nhận về. Lưu ngoại tuyến.
"Tờ giấy khẩn cấp": Tôi luôn giữ một tấm thẻ nhỏ ép nhựa trong ví. Nó có nhóm máu của tôi, số bảo hiểm và số khẩn cấp của buồng giải áp (hyperbaric chamber) tại nơi tôi sắp đến. Tôi đưa một bản sao cho bạn lặn (buddy). Nếu tôi bất tỉnh, tôi muốn họ biết phải gọi cho ai.

Danh Sách Kiểm Tra "Không Lôi Thôi" Của Santiago vs. Danh Sách Của Khách Du Lịch

Tôi lập một cái bảng cho bạn đây. Vì tôi biết bạn thích nhìn danh sách hơn là nghe mấy câu chuyện của tôi.

Vật dụng	Cách đóng gói của khách du lịch (Sai)	Cách của Santiago (Đúng)
Chân vịt	Chân vịt xẻ đôi, màu trắng, rất dài.	Jet Fins hoặc chân vịt cao su nặng. Vừa túi dễ dàng.
Mặt nạ	Quăng lung tung trong túi. Trầy thấu kính.	Trong hộp cứng. Dây dự phòng dán sẵn vào hộp.
Bộ điều khí	Ký gửi trong hành lý mềm. Bị đè nát.	Chỉ xách tay. Được bọc trong túi có đệm.
Wetsuit	Loại 3mm ngắn cho nước lạnh. Run cầm cập.	Bộ 5mm dài toàn thân. Tôi thà ấm còn hơn nhìn cho ngầu.
Đồ dự phòng	Không có gì. "Cửa hàng sẽ có thôi."	O-ring, dây rút, dây mặt nạ, đầu ngậm.
Quần áo	10 bộ đồ để đi ăn tối. Giày cao gót.	3 cái áo thun, 2 cái quần đùi. Bạn đang ở trên thuyền mà!
Đồ vệ sinh	Chai dầu gội lớn. Rò rỉ ra thiết bị.	Xà phòng bánh. Kem chống nắng (loại Reef Safe thôi!).

Những Lời Khuyên Cuối Cùng

Khi bạn đi du lịch, bạn đại diện cho chúng tôi. Bạn đại diện cho cộng đồng lặn biển.

Đừng là kiểu thợ lặn trễ tàu vì mải đi tìm cái ủng (bootie) bên trái. Đừng là kiểu thợ lặn đổ lỗi cho hãng hàng không vì bạn đóng gói cái cổng vòm máy ảnh bằng kính ngay sát đống tạ chì.

Đóng gói có mục đích. Hãy hình dung buổi lặn của bạn.

Khi tôi đóng gói, tôi nhắm mắt lại. Tôi tưởng tượng mình bước lên thuyền. Tôi tưởng tượng mình lắp bình khí. Bình, BCD, Reg, kết nối. Tôi cần gì? Mặt nạ, chân vịt, ủng. Nếu nó hỏng thì sao? Đồ dự phòng.

Đó là một bài tập tinh thần. Nó làm dịu tâm trí.

Và làm ơn, hãy kiểm tra thời tiết. Nếu đang là mùa bão ở Philippines, đừng đến rồi phàn nàn về mưa. Đó là vùng nhiệt đới. Trời phải mưa chứ. Lũ cá không quan tâm đâu, chúng ướt sẵn rồi.

Đóng gói nhẹ, đóng gói khôn, và có thể, chỉ là có thể thôi, tôi sẽ gặp bạn dưới nước mà không phải lắc đầu ngán ngẩm.

Giờ thì đi đi. Kiểm tra mấy cái gioăng O-ring của bạn đi.