Mắt mù như dơi? Sự thật về Kính áp tròng và Kính lặn cận
Bạn tốn hàng ngàn đô để bay ra biển, mua đồ xịn, rồi lại chẳng thấy con cá mập cách mình hai mét? Hay naku. Chú Santiago giải thích tại sao tin vào kính áp tròng là một canh bạc và tại sao kính thuốc kiểu cũ vẫn tốt hơn.
Hay naku. Tôi thấy việc này mỗi ngày. Mỗi ngày ở Batangas.
Mấy cậu thợ lặn trẻ đến cửa hàng. Đồ đạc bóng bẩy. Cái máy tính lặn còn đắt hơn cả nhà tôi. Chân vịt nhìn như đuôi cá xịn. Nhưng rồi lên thuyền thì lại mếu máo. Tại sao? Tại vì họ làm mất kính áp tròng khi đang xả nước khỏi kính lặn.
"Tatay Santiago," họ nói. "Con không thấy con sên biển đâu hết. Mọi thứ cứ mờ mờ."
Susmaryosep. Bạn đi nửa vòng trái đất. Bạn trả tiền thuê thuyền. Bạn trả tiền nạp khí. Bạn trả tiền cho tôi để dẫn đường chống lại dòng chảy. Rồi bạn bỏ lỡ cả con Cá Mập Voi chỉ vì bạn quá điệu, không muốn đeo kính cận?
Nghe tôi này. Đại dương không quan tâm bạn nhìn có ngầu hay không. Đại dương chỉ quan tâm bạn đã sẵn sàng chưa. Nếu bạn bị cận thị, bạn có hai lựa chọn. Một là nhét miếng nhựa vào mắt, hai là mua một cái kính lặn tử tế.
Tôi đã lặn từ trước khi bạn ra đời. Tôi đã thấy thợ lặn hoảng loạn vì đột nhiên bị mù ở độ sâu 30 mét. Hãy nói chuyện này cho đàng hoàng. Không dùng từ hoa mỹ. Chỉ nói sự thật thôi.
Miếng nhựa trong mắt: Kính áp tròng
Tôi biết, tôi biết mà. Giới trẻ các bạn thích kính áp tròng dùng một lần. Bạn bảo nó tiện. Bạn bảo: "Santiago, con có thể đeo kính mát trên thuyền."
Chắc rồi. Nó tiện. Cho đến khi nó hết tiện.
Nếu bạn đeo kính áp tròng mềm, nhất là loại dùng một lần, bạn nghĩ mình thông minh. Lặn xong là vứt. Không cần rửa. Nhưng đây là những gì xảy ra dưới nước.
Rủi ro bị "văng" mất
Chúng ta đang ở độ sâu 20 mét. Gặp dòng chảy. Có thể kính lặn của bạn bị rò nước một chút. Chuyện bình thường. Bạn hít vào, thổi ra bằng mũi để xả nước. Nhưng bạn vẫn mở mắt vì sợ.
Vèo. Nước xoáy bên trong kính lặn.
Nếu nước đập vào mắt, kính áp tròng có thể bị trôi ra ngoài. Cứ thế thôi. Văng mất. Đi nuôi cá luôn. Giờ bạn một mắt rõ, một mắt mờ. Bạn mất khả năng ước lượng độ sâu. Bạn không đọc được đồng hồ áp suất cho kỹ. Là 100 bar hay 10 bar? Tai nạn xảy ra từ đó đấy.
Súp vi khuẩn
Ngoài ra, hãy nghĩ về nước biển. Ngay cả nước xanh trong vắt cũng có những thứ nhỏ xíu sống trong đó. Vi khuẩn. Sinh vật phù du. Đơn bào.
Khi bạn lặn, áp suất thay đổi. Bong bóng khí có thể hình thành giữa kính áp tròng và nhãn cầu. Nếu nước biển bẩn bị kẹt dưới cái kính đó, nó nằm lì ở đó luôn. Đó là một bữa tiệc ấm áp, ẩm ướt cho vi khuẩn.
Tôi từng có một học viên. Cậu bé người Nhật. Rất lịch sự. Cậu ấy đeo kính áp tròng lặn suốt một tuần. Cậu ấy không tháo ra ngay sau khi lặn. Mắt cậu ấy đỏ rực như trái cà chua. Nhiễm trùng. Cậu ấy mất ba ngày lặn. Phí tiền chưa.
Nếu bạn bắt buộc phải dùng kính áp tròng, hãy nghe lời Tatay:
- Chỉ dùng kính áp tròng mềm. Kính áp tròng cứng? Tuyệt đối không. Dưới áp suất, bong bóng khí bị kẹt phía sau có thể làm kính hút chặt vào mắt hoặc làm mờ tầm nhìn. Đau lắm đấy.
- Loại dùng một lần. Vứt ngay sau khi lặn xong. Đừng đeo nó đi ngủ.
- Nhắm chặt mắt. Khi xả nước kính lặn, hãy nhắm mắt thật chặt! Đừng có nhìn quanh.
Cách đúng đắn: Kính lặn có độ (Kính lặn cận)
Đây là thứ tôi khuyên dùng. Đây là thứ thợ lặn nghiêm túc hay dùng.
Kính lặn cận là loại kính mà tròng kính được làm riêng cho mắt bạn. Hoặc đôi khi, người ta dán thêm một lớp tròng thuốc lên mặt kính chính.
Tại sao cái này tốt hơn? Vì nó chắc chắn. Nó đáng tin. Nó không bị trôi mất trừ khi bạn làm mất cả cái kính lặn. Mà nếu bạn mất cả kính lặn ở độ sâu, thì bạn có nhiều chuyện đáng lo hơn là tầm nhìn mờ đấy, anh bạn ạ.
Vài người bảo: "Nhưng chú Santiago ơi, nó đắt lắm!"
Đắt á? Một cái kính tốt giá 100 đô. Tròng kính thêm khoảng 100 đô nữa. Cái iPhone của bạn bao nhiêu? 1000 đô phải không? Và bạn còn cho iPhone vào vỏ chống nước xịn đúng không? Hãy đối xử với đôi mắt của mình bằng sự tôn trọng tương tự đi.
Khi đeo kính lặn có độ, mọi thứ đều sắc nét. Những rạn san hô. Những con cá ngựa tí hon. Bạn thấy rõ cả bề mặt của đá. Bạn không phải đoán mò nữa.
Vẻ ngoài
Được rồi, trên thuyền thì bạn sẽ bị mù khi tháo kính lặn ra. Đây là điểm yếu duy nhất. Nhìn bạn sẽ giống như một con chuột chũi đang nheo mắt nhìn mặt trời.
Ai thèm quan tâm chứ? Bạn là thợ lặn. Chúng ta không phải người mẫu. Chúng ta ở đó để làm việc và để chiêm ngưỡng.
So sánh: Cách lười biếng và Cách chuyên nghiệp
Đây. Tôi làm cái bảng này. Đọc đi.
| Đặc điểm | Kính áp tròng (Mềm/Dùng một lần) | Kính lặn có độ |
|---|---|---|
| Chi phí | Rẻ lúc đầu (tính theo hộp) | Đắt lúc đầu ($150-$300) |
| Rủi ro mất | Cao. Một lần ngập kính là xong đời. | Thấp. Chỉ khi mất cả mặt nạ. |
| Nguy cơ nhiễm trùng | Cao. Nước biển kẹt bên trong rất tệ. | Không có. Không tiếp xúc trực tiếp nhãn cầu. |
| Tầm nhìn trên bờ | Hoàn hảo. Thấy rõ mọi thứ trên thuyền. | Tệ. Bạn cần kính cận ngay khi lên bờ. |
| Độ rõ nét | Tốt, nhưng có thể bị khô hoặc lệch. | Tuyệt vời. Giống như đang đeo kính cận. |
| Độ bền | Chỉ dùng một lần. | Nhiều năm. Kính của tôi còn già hơn con chó nhà tôi. |
| Đọng sương | Như kính lặn bình thường. | Như kính lặn bình thường. |
Vấn đề loạn thị
Bây giờ, một số bạn bị "loạn thị". Mắt bạn có hình dạng giống quả bóng bầu dục chứ không phải quả bóng đá.
Các loại tròng kính cận bán sẵn thường chỉ sửa được "Độ cầu". Như -2.0 hay -4.0. Chúng không sửa được độ loạn.
Nếu bạn bị loạn thị nặng (trên 1.5 hay 2.0), mấy cái tròng rẻ tiền sẽ không hiệu quả. Bạn sẽ thấy con cá, nhưng con cá đó nhìn như thể nó đang rung bần bật vậy.
Bạn có hai lựa chọn:
- Tròng kính dán riêng: Bạn đến chỗ chuyên gia. Họ lấy đúng đơn kính của bác sĩ. Họ dán tròng đó lên kính lặn. Cách này đắt. Có thể 300 đô hoặc hơn. Nhưng nó hoàn hảo.
- Kính áp tròng loạn thị: Nếu bạn không đủ tiền làm kính riêng, bạn buộc phải dùng áp tròng. Nhưng hãy nhớ những rủi ro tôi đã nói.
Luôn có phương án dự phòng (Lời cảnh báo "Bahala Na")
Ở Philippines, chúng tôi hay nói "Bahala na". Nghĩa là "phó mặc cho trời" hoặc "đến đâu thì đến".
Đừng làm thế khi đi lặn. Chúa bận rồi. Bạn phải tự lo cho mình thôi.
Nếu bạn đeo kính áp tròng, hãy mang thêm vài cặp dự phòng lên thuyền. Đừng để ở khách sạn. Mang lên thuyền ấy! Nếu một cái bị văng ra, bạn còn có cái mà thay giữa các ca lặn.
Nếu bạn dùng kính lặn có độ, hãy mang theo kính cận cũ lên thuyền. Để trong hộp cứng. Khi lên mặt nước, bạn đổi kính lặn lấy kính cận. Nếu không, có khi bạn đi bộ hụt chân khỏi mạn thuyền đấy.
Và nghe này. Đây là mẹo chuyên nghiệp từ Santiago. Nếu bạn bị cận rất nặng, kiểu -6.0 trở lên... Hãy mang theo một cái kính lặn cận dự phòng.
"Hai cái kính lặn hả chú Santiago? Nặng lắm."
Nặng còn tốt hơn là mù. Tôi từng dẫn đường cho một người bị đứt dây kính ở độ sâu 15 mét. Anh ta phải dùng kính dự phòng của tôi. Kính dự phòng của tôi không có độ. Anh ta phải nắm tay tôi suốt phần còn lại của ca lặn như một đứa trẻ vì chẳng nhìn thấy rạn san hô đâu cả. Anh ta làm hỏng cả buổi lặn của mọi người.
Đừng là cái người đó.
Phán quyết
Công nghệ thì cũng tốt thôi. Tôi thích bộ điều áp của mình. Tôi thích đèn pin của mình. Nhưng còn đôi mắt? Tôi tin vào thủy tinh.
Nếu bạn là thợ lặn nghiệp dư, kiểu mỗi năm lặn một lần ở vùng nước ấm, thì thôi được rồi. Cứ đeo kính áp tròng dùng một lần. Nhớ nhắm mắt khi xả nước. Cẩn thận vào.
Nhưng nếu bạn muốn trở thành một thợ lặn thực thụ? Nếu bạn muốn lặn ở nơi có dòng chảy? Nếu bạn muốn thực hiện các bài tập tháo kính lặn mà không sợ hãi? Hãy mua một cái kính lặn cận.
Đại dương là thứ đẹp đẽ nhất trên trái đất này. Đừng xúc phạm nó bằng cách nhìn qua một miếng nhựa mờ căm có thể bị trôi mất bất cứ lúc nào.
Nhìn cho rõ. Lặn cho an toàn. Và sửa lại tư thế nằm đi, chân bạn đang quẹt vào san hô kìa.
