Lặn biển Đài Loan: Bốn mùa của những hòn đảo và bờ biển

Mùi cao su neoprene dày và ướt đang khô dần dưới cái nắng Thái Bình Dương ẩm ướt là thứ đập vào khứu giác đầu tiên. Sau đó là vị mặn chát đặc trưng của muối biển khô lại trên môi sau khi tháo mặt nạ. Tôi đang ngồi trên boong một chiếc tàu lặn địa phương đang dập dìu ngoài khơi bờ biển phía Tây Nam Đài Loan. Làn nước ở đây không mang màu xanh ngọc tĩnh lặng và dễ đoán như ở quê hương tôi vùng đảo san hô vòng Baa Atoll. Nó mang một năng lượng hoàn toàn khác: tối hơn, hoang dại hơn và đập theo một nhịp điệu mặt trăng đòi hỏi sự tôn trọng tuyệt đối.

Tôi đã dành nhiều năm điều hành các chuyến tàu lặn cao cấp (liveaboards) tại Maldives, nơi khách hàng mong đợi những chiếc khăn khô ráo, trà gừng ấm và một bước nhảy khổng lồ (giant stride) mượt mà xuống những rạn san hô phẳng lặng. Đài Loan thì khác. Đài Loan bắt bạn phải nỗ lực để đạt được thành quả. Và thâm tâm tôi lại yêu điều đó. Việc lặn ở đây rất "thô". Hòn đảo nằm ngay rìa của những dòng hải lưu đại dương khổng lồ. Dòng hải lưu Kuroshio quét lên từ xích đạo mang theo làn nước ấm, tầm nhìn xa đến kinh ngạc và những sinh vật biển khơi (pelagic) cưỡi trên những xa lộ vô hình của đại dương. Nếu bạn biết cách đọc biểu đồ thủy triều, quốc đảo này sẽ mở ra như một bản đồ hàng hải bí mật.

Hãy để tôi dẫn bạn đi qua bốn trung tâm lặn biển chính của Đài Loan. Chúng ta sẽ chiêm ngưỡng những dòng chảy trôi (drift) uyển chuyển ở Tiểu Lưu Cầu, sắc xanh chàm sâu thẳm của Đảo Lan, độ trong vắt đến chóng mặt của Đảo Xanh và những bờ biển khắc nghiệt nhưng đầy phần thưởng của Bờ Đông Bắc.

Tiểu Lưu Cầu: Những dòng trôi êm đềm

Hãy bắt đầu từ nơi nước ấm nhất quanh năm. Tiểu Lưu Cầu (Xiaoliuqiu), còn được gọi là đảo Lambai, là một hòn đảo san hô nhỏ nằm ngay sát bờ biển Bình Đông. Mật độ vích xanh (Chelonia mydas) ở đây cao đến mức khó tin. Bạn lặn xuống độ sâu mười lăm mét và đột nhiên thấy mình bị bao quanh bởi những sinh vật bò sát cổ đại đang đánh giấc trên những bụi hải miên hoặc lười biếng gặm tảo.

Tôi thừa nhận mình đã bị "chiều hư". Ở quê nhà, tôi thấy cá đuối manta và rùa mỗi ngày. Nhưng lũ rùa ở Tiểu Lưu Cầu có một sự tự tin rất riêng biệt. Chúng chẳng mảy may quan tâm đến bạn. Chúng sẽ trôi qua ngay trước cổng ống kính (camera port) mà hoàn toàn không bị lay chuyển bởi những bong bóng khí từ bộ điều áp của bạn. Lặn ở đây chủ yếu là các sườn dốc san hô nhẹ nhàng. Đó là một trải nghiệm trôi theo dòng (drift dive) thư giãn và nhịp nhàng. Các dòng chảy hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu bạn căn thời gian xuống nước đúng vào lúc nước đứng (slack tide).

Những rạn san hô nông ở đây bị chiếm ưu thế bởi san hô mềm đung đưa theo sóng biển. Bạn không đến Tiểu Lưu Cầu để tìm kiếm những vách đá dựng đứng hay những dòng chảy nghẹt thở cần dùng móc đá (reef hook). Bạn đến đây để hoàn thiện tư thế nằm ngang (trim), lơ lửng không trọng lượng trên những vườn san hô và ngắm nhìn vũ điệu chậm rãi, nặng nề của loài vích. Nhiệt độ nước hiếm khi xuống dưới hai mươi bốn độ C ngay cả giữa mùa đông. Đây là điểm lặn dễ dàng và dễ chịu nhất ở Đài Loan.

Đảo Xanh: Nước thủy tinh và những chú rồng tí hon

Nếu Tiểu Lưu Cầu là một dòng chảy êm đềm, thì Đảo Xanh (Lyudao) là một chuyến tàu tốc hành với những khoảnh khắc tập trung cao độ vào thế giới vi mô. Đảo Xanh là một khối đá núi lửa nhô lên giữa biển Philippines. Tầm nhìn ở đây đã trở thành huyền thoại. Người địa phương gọi đó là "nước thủy tinh". Vào một ngày đẹp trời mùa hè, bạn có thể dễ dàng nhìn xa bốn mươi mét theo chiều ngang. Sắc xanh ấy thuần khiết và xuyên thấu đến mức gần như làm nhức mắt.

Nhưng không chỉ là việc nhìn chằm chằm vào hư vô vô tận. Sâu bên dưới những rạn san hô quạt Gorgonian ở độ sâu ba mươi mét, bạn sẽ tìm thấy Hippocampus bargibanti, loài cá ngựa lùn Bargibant. Tìm kiếm những sinh vật nhỏ bé này đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và khả năng kiểm soát độ nổi (buoyancy control) hoàn hảo. Bạn không được làm vẩn đục cát. Bạn không được chạm vào những cành san hô mỏng manh. Bạn chỉ việc lơ lửng trong cột nước, hít thở thật khẽ và đợi mắt mình điều tiết theo những polyp màu hồng và đỏ cho đến khi chú rồng nhỏ xíu ấy lộ diện. Đó là một bài tập về lòng kiên nhẫn cực độ.

Dòng chảy tại các điểm lặn nâng cao như Shark Point có thể rất khắc nghiệt. Đại dương không quan tâm bạn có dàn máy ảnh đắt tiền hay một bộ cánh (backplate) mới toanh. Nó sẽ kéo tuột bạn ra biển khơi nếu bạn phớt lờ các dòng chảy xuống (downcurrent). Bạn phải lắng nghe các hướng dẫn viên lặn địa phương. Họ hiểu tính khí của dòng nước hơn bất kỳ máy tính lặn nào. Họ quan sát những gợn sóng bề mặt và sự di chuyển của đàn cá Anthias. Khi lũ cá rúc sát vào rạn san hô, bạn biết rằng nước sắp chuyển động mạnh.

Để có một lần lặn thư giãn hơn, hãy ghé thăm điểm lặn Thạch Lãng (Shilang) nổi tiếng. Tại đây, bạn sẽ tìm thấy một hòm thư dưới nước nằm ở độ sâu khoảng mười một mét. Đúng vậy, bạn thực sự có thể mua những tấm bưu thiếp chống nước đặc biệt trên đảo, viết lời nhắn và gửi chúng ngay dưới mặt nước. Một chi tiết thú vị giúp xua tan đi sự căng thẳng của những ca lặn kỹ thuật ở các rạn san hô phía ngoài.

Đảo Lan: Sắc xanh thẳm và bóng ma sắt thép

Đảo Lan (Lanyu) còn nằm xa hơn nữa ngoài khơi Thái Bình Dương. Nước ở đây mang một màu chàm tối và nặng nề, mang lại cảm giác vô cùng bao la. Người bản địa Tao sống ở đây có một mối liên kết tổ tiên sâu sắc với đại dương. Cuộc sống của họ xoay quanh các cuộc di cư theo mùa của cá chuồn. Là một vị khách trong vùng nước của họ, bạn phải tôn trọng các truyền thống này. Trong mùa cá chuồn vào mùa xuân, việc lặn bình khí bị hạn chế ở một số khu vực để tránh làm xáo trộn việc đánh bắt.

Điểm nhấn tuyệt đối đối với tôi ở đây là xác tàu đắm Vịnh Bát Đại (Badai Bay). Đó là một con tàu chở hàng khổng lồ của Hàn Quốc bị chìm vào năm 1983. Con tàu nằm trên cát ở độ sâu khoảng ba mươi lăm mét, mặc dù cấu trúc boong trên nhô cao hơn nhiều. Điều này cho phép các thợ lặn cấp độ Advanced Open Water khám phá những chiếc tời khổng lồ và khoang chứa hàng bám đầy san hô trong khi vẫn nằm trong giới hạn huấn luyện an toàn.

Lặn xuống xác tàu này mang lại cảm giác trang nghiêm. Quá trình đi xuống xuyên qua làn nước xanh thẳm thật tĩnh lặng. Bạn chỉ nghe thấy tiếng thở nhịp nhàng từ bộ điều áp của mình. Sau đó, bóng đen khổng lồ của con tàu từ từ hiện ra bên dưới. Việc thâm nhập vào bên trong chỉ dành cho những thợ lặn kỹ thuật và thợ lặn xác tàu chuyên nghiệp, nhưng chỉ riêng phần ngoại thất đã đủ kịch tính để lấp đầy một cuốn nhật ký lặn. Những đàn cá khế (giant trevally) khổng lồ lướt qua mũi tàu để săn mồi trong dòng chảy.

Dòng chảy ở đây có thể giật với tốc độ đáng sợ. Đây hoàn toàn là một ca lặn nâng cao. Bạn phải theo dõi mức tiêu thụ khí một cách nghiêm ngặt và tuyệt đối nằm trong giới hạn không giải nén (no decompression limits - NDL). Bệnh giảm áp (Decompression sickness) không phải là chuyện đùa ở bất cứ đâu, nhưng nó đặc biệt nghiêm trọng khi buồng giải áp (hyperbaric chamber) gần nhất đòi hỏi một chuyến trực thăng về đảo chính. Bạn phải thả phao đánh dấu bề mặt (SMB) sớm và thực hiện các điểm dừng an toàn (safety stop) giữa biển xanh trong khi trôi tự do khỏi xác tàu theo dòng chảy.

Bờ Đông Bắc: Cuộc săn Macro trong nước lạnh

Bây giờ chúng ta di chuyển đến "sân sau" của Đài Bắc. Bờ Đông Bắc (Dongbeijiao) là một thế giới hoàn toàn khác. Không có những bãi cát trắng ở đây. Chỉ có những tảng đá núi lửa lởm chởm, những lối xuống nước trơn trượt từ bờ, và việc vác những bình thép nặng nề lên những bậc thang bê tông dưới cái nắng gay gắt.

Tôi sẽ thành thật: tôi ghét lặn từ bờ (shore entry). Đầu gối tôi luôn than vãn mỗi khi phải loạng choạng bước qua những tảng đá phủ đầy tảo với đầy đủ trang thiết bị trên người. Hãy cho tôi một bước nhảy khổng lồ từ boong tàu gỗ bóng loáng bất cứ lúc nào. Tôi nhớ lần đầu tiên lặn tại Tị Đầu Giác (Bitoujiao), tôi đã trượt chân trên dốc, bầm tím ống quyển vào đá và tự hỏi tại sao mình lại rời bỏ sự thoải mái của Maldives để đến với đường bờ biển khắc nghiệt này.

Nhưng rồi bạn úp mặt xuống nước.

Trong những khoảng thời gian thời tiết ngắn ngủi vào mùa xuân trước khi cái nóng mùa hè ập đến, nước rất lạnh. Nhiệt độ giảm xuống hai mươi độ C hoặc thấp hơn. Bạn cần một bộ đồ lặn năm milimet tốt, mũ trùm và găng tay. Tầm nhìn thường rất tệ, có khi chỉ được năm mét vào một ngày đẹp trời. Những đợt sóng tràn (surge) mạnh mẽ đẩy bạn tới lui liên tục trên đáy biển.

Tại sao chúng ta lại chịu đựng điều này? Bởi vì thế giới macro ở đây thực sự rực rỡ. Các khe đá đầy rẫy những loài sên biển (nudibranch) sặc sỡ, tôm xương (skeleton shrimp), cá bống blenny nhỏ xíu và loài bạch tuộc vòng xanh bí ẩn. Đó là một cuộc săn lùng kho báu trong bùn cát. Bạn bò dọc theo đáy biển, chiến đấu với những đợt sóng tràn không ngừng nghỉ và đột nhiên bạn phát hiện ra một chú sên biển Felimare màu xanh neon và vàng đang gặm hải miên. Khoảnh khắc đó khiến những vết bầm ở ống quyển, những giọt mồ hôi trên bãi đậu xe và những ngón tay cóng lạnh trở nên hoàn toàn xứng đáng.

Phân chia theo mùa

Bạn không thể cứ thế xuất hiện ở Đài Loan và lặn ở bất cứ đâu. Hòn đảo có những mùa rõ rệt bị chi phối bởi gió mùa. Bạn không thể lặn ở Bờ Đông Bắc vào giữa mùa gió đông bắc nếu không muốn bị sóng đánh nát vào đá. Bạn phải lên kế hoạch cho chuyến đi dựa trên gió và nhiệt độ.

Đây là bảng ghi chú cá nhân của tôi để chọn thời điểm lặn tại Đài Loan:

Hãy lưu ý rằng các đảo ngoài khơi như Đảo Xanh và Đảo Lan đẹp nhất vào mùa hè. Bạn nên ghé thăm chúng trước khi những cơn bão cuối hè bắt đầu quét qua Thái Bình Dương. Tiểu Lưu Cầu đủ kín gió để lặn vào mùa đông, khiến nó trở thành điểm trốn lý tưởng khi Đài Bắc đang chìm trong mưa lạnh.

Đài Loan đòi hỏi sự linh hoạt. Ngày hôm nay bạn có thể đang lơ lửng không trọng lượng trong làn nước xanh ấm áp ngắm một chú rùa đang ngủ, và ngày hôm sau bạn lại đang run rẩy trong một rãnh đá tìm kiếm một con sên biển nhỏ bằng móng tay. Nó giữ cho kỹ năng của bạn luôn sắc bén. Nó buộc bạn phải tôn trọng sự thay đổi của thủy triều và những luồng gió chuyển hướng. Hãy kiểm tra các vòng đệm cao su (o-ring), thử lại bộ điều áp và đảm bảo phao SMB của bạn đã được xếp gọn gàng. Dòng hải lưu Kuroshio đang chờ đợi bạn.